Mẩu Truyện Phật Giáo

TRỞ VỀ NGUỒN CỘI


Nguồn cội tổ tiên
Nguồn cội văn hoá
Nguồn cội tâm linh

Chúng ta ai cũng được sinh ra từ hai đấng sinh thành mẹ cha, đó là nguồn cội thứ nhất.  Có người trong chúng ta quên mình đã từng nhận được bao nhiêu sự ấp ủ của mẹ, hoặc vì một lý do gì đó, mình chối từcha.  Nhưng sẽ có một lúc nào đó bỗng cần một mái ấm gia đình, hoặc cần ngồi cạnh mẹ trước khi bà từ giã cõi đời.  Bản thân tôi xuất gia từ 16 tuổi, luôn nghĩ rằng bản thân chỉ còn một việc cần làm là cúng dường trọn vẹn đời mình cho Đức Thế Tôn.  Thế rồi ngày mẹ của tôi phải vào bịnh viện cấp cứu, người nhà gọi điện thoại, báo cho tôi biết bà nhắc đến tôi, bảo rằngđã có lần tôi nói nếu bà có mệnh hệ nào, tôi không về lo việc chôn cất được. Bà buồn là chẳng may sau cơn nguy kịch này phải ra đi, bà khó có dịp gặp lại tôi.  Nghe mẹ nói như vậy, tôi không thểkhông về quê thăm bà. Khi về đến nơi, tôi vào bệnh viện hỏi thăm, múc cháo bà ăn.  Vài ngày sau tôi thấy bà tươi tỉnh lại. Điều cần thưa nơi đây là không một cành cây nào rời thân mẹ mà còn nhựa để sống mãi. Không một người con nào quay lưng lại với các bậc sinh thành mà có được cuộc sống hạnhphúc được. Trở về nguồn cội cạn nhất là vậy, để thấy mỗi lần gọi tiếng Mẹ, hoặc ngồi cạnh Bố thấy lòng ấm ngay.  Khi trở về nguồncội, chúng ta không chỉ nuôi dưỡng cội nguồn tổ tiên, chúng ta còn nuôi dưỡng chínhmình.

Nguồn cội thứ hai là nguồn cội văn hoá của đời sống. Có người trong chúng ta không muốn gắnmình vào nền văn hoá cha ông để lại.  Trường hợp này thường xảy ra đối với các em nhỏ người Việt thuộc thế hệ thứ hai hoặcthứ ba, sinh ra và lớn lên ở Hoa Kỳ, cho rằng gốc rễ có gì là quan trọng, chẳngcó gì đáng tự hào là người Việt.  Các emnghĩ rằng mình nói như người Mỹ, sống như người Mỹ, cần gì phải thiết lập nguồn cội văn hoá Việt Nam. Thế nhưng càng đạt địa vị cao trong xã hội, càng là người thành đạt và có phẩm giá,gốc rễ của các em càng bị người ngoài quan tâm. Các em có muốn phủ nhận nguồn cội Việt của mình cũng không được. Các em cũng chẳng thể làm người thuần Mỹ vì không được cộng đồng người Mỹ chấp nhận. Sốngcuộc đời phủ nhận nguồn cội văn hoá như vậy chỉ dẫn đến sự mặc cảm không dám ngẩng đầu nhìn ai và tự làmcho cuộc sống mình chìm ngập trong bất hạnh.

Nguồn cội thứ ba là nguồn cội tâm linh, mà gần nhất chính là thân của ta.  Mỗi lần tâm thức chạy lang thang xa khỏi thân, ngược xuôi đây đó, nói chuyện rầm rì liên tục, những tâm thức rối bời như vậy làm đầu óc chúng ta luôn quay cuồng, không nhận diện được hạnh phúc mình đang có. Nếu biết đemtâm về lại với nguồn cội tự thân, chúng ta thấy tạo được sự yên bình củathân và tâm. Điều này ai có đi vào sự thực tập đều nhận ra. Nên nhớ rằng mỗi một tế bào không chỉ làm bằng vật chất, mà còn phần tâm linh, ý thức do thần kinh não bộ đưa vào. Chính vì thế thực tập đem tâm về thân là dùng ý thức phổ toàn bộ sự nhận biết vào từng tế bào của thân, làm thân có sứcmạnh, có khả năng đề kháng tật bệnh. Năng lực tâm nhờ vậy cũng sung mãn, giúpta mỉm cười nhận diện muôn ngàn bất trắc để dự phòng và thong dong bước qua mọi khó khăn thật nhẹ nhàng.

Phương pháp về nguồn

‘Sống chánh niệm’ là phương pháp giúp chúng ta trở về nguồn cội, về nơi vùng năng lượng tâm yên bình của một đờingười. Và ‘an trú nơi hơi thở vào ra’ là bước thứ nhất, cũng là bước xây dựng nềntảng cho phương pháp ‘sống chánh niệm’. Ngày nay có những em bé đến học đường bị kỳ thị dẫn đến tuyệt vọng, hoặc bị sức ép của việc học đè nặng dẫn đến căng thẳng.  Nếu em biết thực tập quan sát hơi thở để an định và trấn tỉnh tâm. Khi có năng lực chánh niệm nhận biết hơi thở đến rồi đi, từ đó em nhận diện được thêm những trạng thái buồn vui cũng đến rồi đi, tự em sẽ dễ dàng vượt ngang những xúc cảm tiêu cực.  Vượt qua khó khăn được một lần, em sẽ vượt qua mọi khó khăn trong cả một đời.  Khicó sự thực tập nhất định, em trở thành một người có thân khoẻ, tâm sáng.  Em có thể làm người quan sát, nhận diện tỏ tường đâu là những cảm xúc tiêu cực đang sinh đang diệt. Và quan trọng hơn hết, từ đây những cảm xúc tiêu cực ấy hoàn toàn ở ngoài, không dính với em, không có cơ hội tác yêu tác quái, nhận chìm đời sống của em nữa. Đây là một bước nhảy trong con đường từ bất hạnh của thân phận phàm phu, chuyển mình thành người hạnh phúc và Hiền trí nhờ nương hơi thở để trở về nguồn cội của chính tự thân uyên nguyên của mình. 

‘Niệm thân hành’ là bước thứ hai.  Khi có khả năng quan sát nhận biết hơi thở vào ra, chúng ta cũng nhận diện được toàn thân. Ví dụ chúng ta quan sát được toàn bộ con người đang đứng, đi, đưa tay, nheo mắt v..v… toàn bộ sự vận hành của thân được năng lực tâm luôn quan sát, chiếu sáng.  ‘Niệm thân hành’ giúp chúng ta nhận ra rằng tâm ta vốn như mảnh gươngphản chiếu tất cả. Buồn vui lướt qua gương nhưng gương không giữ bóng lại.  Ta đích thực là con người không sinh không diệt, không dính với phiền não. Ta là chủ thể nhìn, và mọi hành vi, cảm thọ, ý nghĩ là cái bị ta nhìn. Bước thứ ba là khi tiếp xúc từ sáu giác quan, chúng ta luôn an trú được nơi năng lực trí tuệ chánh niệm hiện tiền. Đến đây, chúng ta đã trở về nguồn cội của tự thể tâm chưa từng sinh diệt. Từ ‘chánh niệm’, chúng ta bước một bước đến ‘chánh giác’, chính là quả vị viên mãn của sự nghiệp Giác ngộ. 

Nhân đây xin nhắc đôi điều về phương pháp ‘sống chánh niệm’ ngày nay được áp dụng vào học đường của Hoa Kỳ. Nói về thế hệ trẻ tại Hoa Kỳ, trong môi trường giáo dục, người ta tổng kết rất nhiều thanh thiếu niên trẻ 15, 17 tuổi, đang phơi phới tuổi xuân sốngcó bạn có bè, nhưng lại bị áp lực của xã hội và học đường, của những nỗi cô đơn trong đời sống cá nhân và gia đình. Các em ấy đã lâm vào tình trạng bức xúc đến tột cùng phải tự sát.  Điều này làm những người có trách nhiệm trong xã hội Hoa Kỳ muốn đóng góp trách nhiệm, trong đó có một số giáo sư người Việt. Họ nghĩ rằng phương pháp ‘sống chánh niệm’ là một trong những phương pháp có thể giúp được cho các em lấy được sự cân bằng, có thể đi ngang được những xúc động hoặc những xúc cảm tiêu cực.  Chỉ cần hai phút tĩnh tâm cũng đủ giúp các em vượt qua những nghĩ suy chán đời, ý nghĩ tự sát, tiếp tục cuộc sống.

Tôi được một anh Phật tử ở quận Cam gửi cho một bài viết của anh về hoạt động dạy học của một vị giáo sư trẻ người Việt. Vị giáo sư trẻ này dạy cho nhóm thầy giáo người Mỹ kỹ năng truyền cách ‘sống chánh niệm’ đến học trò. Những phương pháp thực tập ‘sốngchánh niệm’, dù thực tập chỉ 5-10 phút đã giúp được các thầy cô giáo trấn tĩnh được bản thân trước giờ lên lớp, có những lợi ích nhất định khi ứng dụng sống chánh niệm vào đời sống của chính mình. Khi tự thân đã thực tập thành công , thầy cô giáo có những khả năngtruyền đạt đến thế hệ tương lai cách ‘sống chánh niệm.’ 

Dần dần, ‘sống chánh niệm’ không còn là phương pháp đặc thù riêng cho Phật tử mà là phương pháp thực tập của xã hội loài người. Người Tây Phương vì vậy không còn lạ lẫm vớicách ‘sống chánh niệm’.  Ai có ‘sống chánh niệm’, thuộc bất kỳ tổ chức tôn giáo nào cũng đạt được đời sống có phẩm chấtcao. Thật đáng quý thay những Phật tử tại gia biết ‘sống chánh niệm’, như vị giáo sư trẻ người Việt đã từng thuyết trình trước hằng trăm người Mỹ về đề tài ứng dụng chánh niệm trong học đường, tuy không khoác áo người tu nhưng biết mang chánh pháp của Phật vào cuộc sống hằng ngày để giúp bao người trên hành tinhnày.

Kết luận

Chúng ta thường tưởng rằng quãng đời của mình chỉ là chiếc cầu vồng nhưng không hề biết chuyện gì xảy ra trước khi vồng cầu xuất hiện và sau khi vồng cầu tan biến.  Thật đáng thương cho chúng ta nếu không biết đâu là nguồn cội tổ tiên, văn hoá, tâm linh và làm thế nào để trở về nguồn cội. 

Hãy nhìn phương pháp thiền tập của đức Phật rất thực tiễn, luôn có khuynh hướng trở về nguồn cội. Chỉ cần thựctập các pháp hành của Phật dạy,chúng ta càng cảm nhận được sự an bình tĩnh tại, để rồi một ngày nào đó, trong một khoá tu hoặc trong một đời tu, chúng ta có khả năng ‘về nguồn’ một cách trọn vẹn.  Khi ấy trạng thái Niết Bàn liền hiện hữu.

Mỗi năm khi chúng ta như chiếc xe đã xài gần hết nhiên liệu, nên trở về một trung tâm tu học, tham dự được một khoá tu, nương năng lượng lành của một tập thể Đại chúng để giúp bản thân trở về nguồn cội.  Có vậy, chúng ta mới có thể bồi dưỡng thêm nội lực chân chính, tự thân nếm được hương vị pháp, bản thân sống được an lạc và giúp những người chung quanh cũng sống an lạc.  Ngoài ra, chúng ta còn làm tấm gương để thế hệ con em sinh ra trên vùng đất mới noi theo, giúp con em tiếp xúc với văn hoá Phật giáo, với những phương pháp hành trì của Thế Tôn đã được làm mới. Từ đây các em nuôi dưỡng được Bồ Đề tâm, nuôi dưỡng được nếp văn hoá Việt và vănhóa của công trình tu học.  

‘Trở về nguồn cội’ mang được lợi ích đến cho mình và người biết là bao!

Thích Phước Tịnh

Phiên tả dựa vào pháp thoại tại Tu Viện Lộc Uyển 2018 https://www.facebook.com/501216496575576/videos/2053874997976377/?notif_id=1533836435620217&notif_t=live_video_explicit

No comments yet.

Share Your Thought. Leave a Comment